Hüseyin Zorkun
Sergide yer alan arşiv belgeleri, Yalburt Anıtı’nın ortaya çıkarılış sürecini de gözler önüne seriyor. 1970 yılı Eylül ayında Yol Su Elektrik’in kaynak suyunu kanalize etmek üzere Yalburt Pınarı’nda başlattığı kazılarda hiyeroglif kabartma yazıtlı taş bloklara rastlandı. Bunun üzerine Yalburt Yaylası’na davet edilen Ankara
Anadolu Medeniyetleri Müzesi araştırmacıları, 1970-1975 yılları arasında bölgede arkeolojik kazı ile mimari koruma ve restorasyon çalışmaları yürüttü. Çalışmalar, Raci Temizer liderliğinde Mahmut Akok, Aliye Öztan, Levent Zoroğlu ve Kemal Balkan’ın da yer aldığı ekip tarafından gerçekleştirildi.
Ortaya çıkarılan yapının, Hitit Büyük Kralı IV. Tudhaliya’nın (MÖ 1245-1215) emriyle inşa edilmiş, hiyeroglif Luvice yazıtlı bloklara sahip kutsal havuz anıtı olduğu anlaşıldı. 1971-1972 yıllarında gerçekleştirilen kazılarda özgün havuz temelleri ve döşemesine ulaşılarak anıtın 12,70 x 8,30 metrelik doğu-batı doğrultulu planı yeniden kuruldu. Çalışmalar, Yalburt Pınarı üzerine kurulu Hitit havuzunun eski çağda uzun süre kullanıldığını, Erken Roma Dönemi’nde ise hiyeroglifli Hitit bloklarının devşirme olarak kullanılarak havuzun yaklaşık 5 x 4 metre ölçülerinde yeniden inşa edildiğini ortaya koydu.
Raci Temizer ve ekibi, kutsal havuzun ortaya çıkarılmasının ardından Yalburt Yaylası’ndaki Hitit yerleşimini tespit etmek amacıyla kazı ve sondaj çalışmalarını sürdürdü. 1971 ve 1972 yıllarında Yalburt Höyüğü ile Kalkamak Mezarlığı sırtında gerçekleştirilen çalışmalarda Demir Çağı, Helenistik ve Erken Roma dönemlerine uzanan yerleşim izlerine ulaşıldı. Günümüzde Yalburt Yaylası’nda görülebilen anıt ise Temizer ve ekibi tarafından 1972 yılında yeniden kuruldu.
