Hüseyin Zorkun
ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta yaptığı açıklamada, Washington kendisi uygulamaya karar vermediği sürece Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için hiçbir harç alınmayacağını belirtmişti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Körfez ülkeleriyle yaptığı toplantıda, hiçbir ülkenin uluslararası bir suyolunda taşımacılığı engelleme veya geçiş ücreti dayatma hakkı olmadığını ifade etmişti.
Kaynaklar, İran’ın geçici anlaşmayı, bu süre zarfında ücret tahsil etmemek kaydıyla boğazdaki tüm geçişler üzerinde kontrolünü sürdürebileceği şeklinde yorumladığını kaydetti.
Tahran ayrıca Körfez ülkeleriyle düzenlemeleri müzakere etmek zorunda olsa da onlarla mutlak bir anlaşmaya varma yükümlülüğü bulunmadığı görüşünü taşıyor.
Tahran yönetimi, pazartesi günü yaptığı açıklamada, boğazın güney kıyısında yer alan Umman ile suyolundaki geçiş rotalarını netleştirmek üzere görüşmeler planladığını duyurdu.
Ancak İran’ın hafta sonu, önceden izin almadan Umman tarafındaki sulardan geçmeye çalışan dört gemiye ateş açması, ABD ile kısa süreli fakat yoğun bir çatışmayı beraberinde getirdi.
Üst düzey bir İranlı yetkili, Tahran’ın durumun savaş öncesindeki statüko düzeyine dönmesine izin vermeyeceğini belirtti.
Yetkili, Hürmüz Boğazı’nı düzenleyecek yeni kuralların yürürlüğe girmesi gerektiğini, bu kuralların gemilerin giriş ve çıkış rotalarını İran’ın belirlemesini, güvenlik tehdidi oluşturduğundan şüphelenilen gemilerin girişini engelleme hakkını ve zorunlu hizmetler karşılığında ücret almayı kapsadığını kaydetti.
Yetkili, diğer ülkelerin bu şartları kabul etmemesi durumunda İran’ın taleplerini güç kullanarak dayatmaya hazır olduğunu ekleyerek, bu durum ABD ile yeniden ve daha yoğun bir çatışmaya yol açsa bile geri adım atmayacaklarını ifade etti.
İkinci bir üst düzey İranlı yetkili ise ABD ve İsrail ile yaşanan savaşı atlatmış olan İran’ın, uzun vadeli bir avantaj elde etmek adına “tarihi bir fırsata” sahip olduğuna inandığını dile getirdi.
Aynı yetkili, anlaşmazlığın artan maliyeti nedeniyle gemi sahibi ülkelerin zamanla İran yönetimini kabul edeceğini, Washington’ın da küresel enerji arzının kesintisiz sürmesi için bu duruma rıza göstereceğini iddia etti.
