Hüseyin Zorkun
Putin, İstanbul mutabakatlarından uzaklaşmak için bir neden görmediğini belirtti. Rus lider, müzakereler için ülkesinin pozisyonunu “İstanbul süreci ve karşılıklı güvenlik ilkeleri”, “sahadaki gerçekler” ve 2024’te Rusya Dışişleri Bakanlığı’nda yaptığı konuşmada ortaya koyduğu şartlar üzerinden tanımladı.
Putin, Ukrayna’nın Rusya’ya yönelik hava saldırılarının cephe hattındaki durumu değiştiremeyeceğini savundu. Rus güçlerinin yerleşim yerlerini “birbiri ardına özgürleştirdiğini” öne süren Putin, Kiev yönetiminin bu saldırılarla yalnızca güçlü bir müzakere pozisyonuna sahip olduğu izlenimi yaratmaya çalıştığını söyledi.
“Cephedeki gerçekler tamamen farklı.” diyen Putin, Ukrayna’nın askeri hamlelerinin savaşın genel seyrini değiştirmediğini savundu.
İSTANBUL SÜRECİ NEYDİ?
Rusya ve Ukrayna heyetleri, savaşın başlamasından kısa süre sonra 2022’de İstanbul’da doğrudan müzakereler yürütmüştü. Bu görüşmelerde Ukrayna’nın NATO üyeliğinden vazgeçmesi ve kalıcı tarafsızlık statüsünü kabul etmesi; buna karşılık uluslararası güvenlik garantileri alması gündeme gelmişti.
Taslak çerçevede Ukrayna’nın nükleer silah sahibi olmaması, topraklarında yabancı askeri üs bulundurmaması ve güvenliğinin garantör ülkeler tarafından sağlanması gibi başlıklar yer alıyordu. Kırım’ın statüsünün ise uzun vadeli müzakerelere bırakılması tartışılmıştı. Ancak süreç kısa sürede tıkandı. En büyük anlaşmazlık başlıkları, güvenlik garantilerinin kapsamı, Rusya’nın bu garantilerde rol alıp almayacağı, Kırım ve Donbas’ın statüsü ile Rus birliklerinin çekilme sınırı oldu. Bu dönemde Buça’da sivillere yönelik katliam görüntülerinin ortaya çıkması da Ukrayna’da Rusya ile uzlaşmaya dönük siyasi zemini büyük ölçüde zayıflattı. Moskova, o tarihten bu yana İstanbul’daki taslağı olası barış görüşmeleri için temel belge olarak göstermeye devam ediyor. Kiev ise Rusya’nın taleplerinin Ukrayna’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü zayıflattığını savunuyor.
