Hüseyin Zorkun
ABD ve İsrail’in 2026 Şubat sonunda İran’a yönelik başlattığı saldırılar, Hürmüz Boğazı’nı çok boyutlu bir krizin merkezine taşıdı.
İran Devrim Muhafızları’nın gemileri hedef alması ve geçişleri kısıtlaması, Uluslararası Enerji Ajansı’na göre küresel enerji piyasası tarihinin en ciddi arz kesintisine yol açtı.
Al Jazeera’nin haberine göre bu karmaşık tabloda, krizin seyrine ilişkin üç temel senaryo öne çıkıyor: bölgesel askeri müdahale, ABD öncülüğünde uluslararası operasyon ve diplomatik müzakere süreci.
BİRİNCİ SENARYO: BÖLGESEL ASKERİ MÜDAHALE
İlk senaryo, Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ve Ürdün öncülüğünde, ABD’nin doğrudan katılımı olmadan boğazın askeri operasyonla açılmasını öngörüyor. Ancak bu seçeneğin önünde ciddi askeri ve siyasi engeller bulunuyor.
Körfez ülkeleri son yıllarda ordularını modernize etmiş olsa da İran’ın asimetrik tehditlerine karşı yeterli deniz gücü, mayın temizleme kapasitesi ve hava savunma sistemlerine sahip değil.
Ayrıca olası İran misillemeleri, özellikle enerji altyapılarını hedef alabileceği için, koalisyon içinde çatlaklar oluşma riski de yüksek.
Uzmanlara göre bu senaryo, İran’ın “ileri savunma” doktrini nedeniyle bölge genelinde daha geniş bir askeri tırmanışı tetikleyebilir. Böyle bir durumda Pakistan’ın arabuluculuk rolünün de büyük ölçüde devre dışı kalması bekleniyor.
İKİNCİ SENARYO: ABD ÖNCÜLÜĞÜNDE OPERASYON
İkinci senaryo, bölge ülkelerinin ABD ile birlikte hareket ederek, deniz ulaşımını yeniden sağlamak amacıyla koordineli bir askeri operasyon yürütmesini öngörüyor.
Bu model, sınırlı güç kullanımıyla karşı tarafı davranış değişikliğine zorlamayı hedefleyen “zorlayıcı diplomasi” çerçevesine oturuyor. Ancak bu yaklaşımın başarılı olabilmesi için askeri kapasitenin inandırıcı olması, İran’ın maliyetleri yüksek görmesi ve geri adım atabileceği bir çıkış yolunun sunulması gerekiyor.
Tahran’ın ABD’nin müzakere planına verdiği yanıt pazarlık sinyalleri içeriyor. Ancak İsrail’in müzakereye karşı tutumu ve ABD’nin dolaylı temaslarının stratejik hedefleri zayıflatabileceği endişesi, bu senaryoda koalisyon içinde gerilim yaratabilir.
