Hüseyin Zorkun
Balıkesir’in Havran ilçesinde bulunan Andık Mağarası’ndaki kazılarda, Havran siyah incirinin 8 bin yıllık kalıntılarına ulaşıldı.
İlçenin İnönü Mahallesi’ne yaklaşık 2 kilometre uzaklıktaki Kocaçal Tepe’nin İnboğazı mevkisinde yer alan Andık Mağarası, 1949 yılında Prof. Dr. Kılıç Kökten tarafından keşfedildi.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Derya Yalçıklı ve ekibi tarafından mağarada yürütülen kazı çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesi Müdürlüğü, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ve Havran Belediyesinin destekleriyle gerçekleştiriliyor.
Sabahın ilk ışıklarında İnönü Mahallesi’ndeki kazı evinden yola çıkan ekip, arazi aracıyla patikadan Kocaçal Tepe’ye ulaşıyor.
Yolun bittiği noktada araçtan inen ekip, sularını eşeğe yükleyip yaklaşık 500 metre uzaklıktaki mağaraya yürümeye başlıyor.
Dar ve engebeli arazide tek sıra halinde yürüyen kazı ekibi, zorlu yolculuğun ardından ulaştığı 59 metre derinlikte ve birçok galeriden oluşan mağarada kazı çalışmalarına başlıyor.
Titizlikle yürütülen kazılarla mağarada geçmişin izleri sürülüyor.
Birçok seramik kap ile taş ve kemikten yapılmış aletlerin bulunduğu mağaranın duvarında, bir dağ zirvesi ve leopar figürünün bulunduğu resim de yer alıyor.
Kazı ekibi, bu yılki çalışmalar kapsamında coğrafi işaretli Havran siyah incirinin bölgedeki varlığının milattan önce 6300 yılına uzandığını tespit etti.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Derya Yalçıklı, AA muhabirine, mağaranın uzun yıllar boyunca kullanıldığını söyledi.
Mağaranın giriş bölümünün hem depolama hem de ritüel amacıyla kullanıldığını belirten Yalçıklı, “Daha çok Erken Tunç Çağı’nda başlıyor ve Geç Tunç Çağı’nın ortalarına kadar sürüyor. Yani tarih olarak milattan önce 3000 ortalarına kadarki bir süreci içeriyor. Daha sonraki bulgularımızda Bizans döneminde de kısa kullanışlarının olduğunu saptıyoruz.” dedi.
Yalçıklı, mağaranın asıl olarak milattan önce 6700’lü yıllardan sonra kullanıldığını bildirdi.
Mağaradaki çalışmalarda beklediklerinden daha güzel tabakalara ulaştıklarını ifade eden Yalçıklı, şöyle konuştu:
“Yaşam birimleri ve tabanları bulduk, yaşam seviyelerini saptayabiliyoruz. Günlük kullandıkları kaplar, öğütme taşları, bahsettiğimiz dönemlerin metalin çok kullanılmadığı hatta olmadığı dönemler olması nedeniyle daha çok kemik, taş ve kesici aletlerden oluşan bir koleksiyon söz konusudur. Balıkesir’in Ege’ye açılan bölgesi için bize bu dönemler hakkında bilmediğimiz birçok bilgiyi aktaran tabakalarda çalışıyoruz.
Bu sene çok ilginç taban düzenlemeleriyle karşılaştık. Mağaralarda böyle taban düzenlemelerini çok bilmiyoruz. Yani bir konutta yapılan taban düzenlemesinin benzerini mağarada seramiğin kullanılmadığı evrelerde yakalamış durumdayız. Bu da tabii hem bölge için hem de Anadolu arkeolojisi için de çok iyi bir sonuç.”
”İNCİR ÇOK İYİ KORUNMUŞ HALDE”
Yalçıklı, mağaradaki kazılarda Neolitik Dönem’de tüketilen ürünlere ilişkin kalıntılar da bulduklarını dile getirdi.
Yapılan çalışmalarda Havran siyah incirinin kalıntısını bulduklarını anlatan Yalçıklı, şunları kaydetti:
“Havran’ın önemli ürünlerinden biri, coğrafi işaret tescilli incirdir. Biz de bunun karbonlaşmış halini bulduk. İncir kalıntılarının TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nde yapılan Karbon-14 testine göre milattan önce 6300 yılına tarihlendiği görüyoruz. Yani Havran’ın meşhur incirinin aslında Neolitik Dönem’den beri bölgede var olduğunu söyleyebiliriz. Beslenme için tabii ki birçok ürünü buluyoruz.
Arpa, buğday, birçok ürünü saptadığımız tabakalarda ele geçiriyoruz ama incir çok iyi korumuş ve yani sayısı da oldukça fazla. Bir kenara yığılmış, depolanmış durumda. Demek ki o dönemde beslenme için kullanılan ürünlerden, meyvelerden biri.”
